Nieuwsbrieven 2010

Nieuwsbrief December 2010

Vooraf

Zoals elk jaar ontvangt u thans de najaarsuitgave van de nieuwsbrief voor de leden van ‘Oud Heiloo’. Wij kijken in deze nieuwsbrief terug op het afgelopen halfjaar en blikken vooruit op het komende semester. Reacties op de inhoud ontvangen wij graag.

Cronyck en eindejaarspresentje

U ontvangt hierbij, dankzij de inzet van onze onvolprezen verspreiders, een uitgave van De Heylooer Cronyck in de vernieuwde versie, 4e jaargang nummer 2.

Wij menen er weer in geslaagd te zijn een interessant blad samen te stellen met voor Heiloo historisch belangrijke onderwerpen. Zoals in het voorwoord is aangegeven staat de redactie open voor reacties op de inhoud.

Dit jaar een bijzonder ‘eindejaarspresentje’, een afdruk van het origineel van een verzetskrant in Heiloo, ‘De Nieuwsbode’, verschenen in oktober 1944 - mei 1945. Deze uitgave sluit aan op onze expositie en film over de Tweede Wereldoorlog.

Op de achterzijde van deze nieuwsbrief treft u een toelichting op het verzetsblad aan.

Expositie en film over de Tweede Wereldoorlog in de Oudheidkamer Heiloo

We krijgen enthousiaste reacties op de film en expositie die thans te zien zijn in de Oudheidkamer Heiloo. Vele Heilooënaars wisten en weten nog steeds de weg te vinden naar de Bergeonstraat op de zaterdagmiddag en dinsdagavond. (Een enkeling tracht ons nog steeds te vinden in De Oude Pastorij.) Tot 1 april 2011 zijn film en expositie nog te bekijken. Op grond van de reacties heeft het bestuur besloten een boekwerk samen te stellen over de Tweede Wereldoorlog in Heiloo. Er blijkt namelijk nog zoveel informatie te zijn en er leven nog zoveel verhalen die niet gepubliceerd zijn dat een veel omvangrijker geschrift dan weergegeven is in de laatste Cronyck op zijn plaats is. Twee leden van Oud Heiloo zijn gestart met het verzamelen van mondelinge en schriftelijke informatie.

In april 2011 zullen we een nieuwe expositie inrichten. We zijn reeds begonnen met voorbereidende werkzaamheden. Het onderwerp blijft nog even een verrassing.

Verbouwingswerkzaamheden

In onze planning staat de start van enkele verbouwingswerkzaamheden in het voorjaar van 2011. Het doel is het opknappen van de ‘Canonkamer’, de achterzaal, waarin een selectie van onderwerpen uit de historie van Heiloo permanent wordt tentoongesteld.

De website www.oudheiloo.nl

De website van ‘Oud Heiloo’ heeft, o.l.v. webmaster Dick Slagter, een facelift ondergaan. Omdat de inhoud van de website is toegenomen, moest de ‘vindbaarheid’ worden verbeterd. De nieuwe opzet wordt gerealiseerd met bredere pagina’s en uitklapmenu’s. Wij bevelen een bezoek aan de website van harte aan.

Ledenwerving: helpt u ons mee de vereniging verder te laten groeien?

Het bestuur wenst u een goed 2011 toe.

Secretariaat:W.U.Buwalda, Geestakker 43, 1852 EW Heiloo - tel:072-5321404 - info.oudheiloo@gmail.com - www.oudheiloo.nl

OVER ‘DE NIEUWSBODE’ *

“Ze zijn weg, de horden. (...) Ons land is weer vrij!” schrijft de redacteur van de ‘De Nieuwsbode’, “het dagblad opgezet door oud-illegale werkers”, op zondag 6 mei 1945, de dag nadat geheel Nederland en dus ook Heiloo is bevrijd. De Nieuwsbode, ‘dagblad voor het bezette Nederlandse gebied’, kan worden gezien als opvolger van het illegale blad ‘De Onderduiker’ en was gestart in oktober 1944. Beide bladen werden in Heiloo geproduceerd, in de eerste plaats voor de inwoners van Heiloo.

De Onderduiker, “maandblad voor die Nederlanders, die het gevaar prefereren boven het werken voor de vijand”, verscheen tussen februari 1944 en september 1944. Er zijn zes tot acht nummers verschenen. Het verschijnen van De Onderduiker was een initiatief van Heiloose leden van het georganiseerde verzet, onder anderen Martin (‘Thijs’) Zonderhuis en Gerrit Blokker (‘Henk’), in samenwerking met de drukker Gerrit Keppel (1910-1991). De oorzaak van het stoppen van de verschijning in september 1944 was de moord door de SD op Martin Zonderhuis, de ‘organisatie-journalist’ van het blad, en het gedwongen onderduiken van de redacteuren en drukker Gerrit Keppel. Tevens werd de toevoer van elektriciteit voor de inwoners van Heiloo in het najaar van 1944 beëindigd.

De Nieuwsbode is waarschijnlijk in oktober 1944 als dagelijks berichtenblad verschenen. Daarnaast waren er onregelmatig nog uitgaven van De Onderduiker, daarom wordt De Nieuwsbode als ‘zusterorgaan’ betiteld. Begonnen werd met een uitgave getikt op een schrijfmachine met een kleine oplage. Daarna werd een stencilmachine gebruikt en groeide de oplage tot zo’n 500 stuks. In januari 1945 werd door G. Keppel begonnen met het drukken op een drukpers, waarvoor illegaal stroom werd afgetapt, en steeg de oplage tot 2000.

Door de onvolprezen inzet en moed van Keppel, die ook bekend was als voetballer van Alcmaria Victrix, kon De Nieuwsbode voortbestaan tot na de bevrijding.

In juni 1945 startte Keppel met de uitgave van het weekblad ‘De Uitkijkpost’, een voortzetting van het voor de oorlog verschenen ‘Advertentie- en Nieuwsblad voor Heiloo’.

In De Nieuwsbode van 6 mei 1945 beschrijft de redactie in een artikel het‘intens geestelijk genot’ over de herwonnen vrijheid. Ons is niet duidelijk wie de hoofdredacteur was. Is het de ‘Henk’ die de gevallen werkers van De Onderduiker, Martin Zonderhuis, Dirk Bakker en Rens Prins, herdenkt? Degene die ondertekent met ‘Henk’ was hoogstwaarschijnlijk Henk Ranzijn, eigenaar van het bekende bedrijf voor levensmiddelen en diervoeders aan de Stationsweg. Henk Ranzijn was als verzetsman onder andere betrokken bij de beruchte ‘Slag bij Rustenburg’, een voor verzetsmensen in oktober 1944 rampzalig verlopen treffen met de Duitse bezetters.

Wat opvalt in deze uitgave van De Nieuwsbode is het citeren van het bekende gedicht ‘De achttien dooden’ van de journalist, schrijver/dichter en verzetsman Jan Campert. Campert was de vader van de schrijver/dichter Remco Campert. Zijn voor iedere scholier van het lager en voortgezet onderwijs in de vijftiger jaren bekende regels “Een cel is maar twee meter lang / en nauw twee meter breed” (...) wij waren achttien in getal, / geen zal de avond zien” waren profetisch ook voor zijn eigen lot. Hij kwam in januari 1943 om in het concentratiekamp Neuengamme in Duitsland.

De uitgave van De Nieuwsbode was een lofwaardig initiatief van die Heilooënaars die zich niet onverschillig betoonden ten opzichte van de Duitse bezetters. (W.B.)

* Gegevens ontleend aan L.E. Winkel/H. de Vries, De ondergrondse pers 1940-1945, 1989 en Nico Keuning, Een bedrijf in letters, 65 jaar Drukkerij Uitkijkpost (1934-1999), 2001.

	Nieuwsbrief Augustus 2010

	Vooraf Sinds begin april van dit jaar heeft u als lid weinig vernomen van de vereniging. Het zou kunnen lijken of er sindsdien op verenigingsgebied weinig is gebeurd. Maar niets is minder waar. In het onderstaande wordt dit toegelicht. In de maanden oktober 2009 tot en met begin april 2010 heeft de expositie “Lustoord Heiloo” een centrale plaats ingenomen binnen de verenigingsactiviteiten. Het was een geslaagde en goed bezochte tentoonstelling van archiefmateriaal van het Regionaal Archief Alkmaar betrekking hebbend op Heiloo. Vooral de begeleide rondleidingen werden gewaardeerd. In januari 2010 hebben de vrijwilligers van de vereniging met het bestuur genoten van een Indische maaltijd bereid door ons lid Jan van Tiel en zijn echtgenote. Op 24 maart kregen de vrijwilligers een uitgebreide rondleiding aangeboden in en rond Nijenburg, georganiseerd door de vereniging Hendrick de Keyser. ’s Avonds was er een lezing voor de leden over de restauratieplannen van Nijenburg. Sinds de sluiting van deze expositie “Lustoord Heiloo” zijn er door actieve leden en het bestuur vele inspanningen geleverd gericht op de verbetering van de huisvesting in de Bergeonstraat. Hieronder een korte weergave van de belangrijkste acties die hebben plaatsgevonden. Verbouwing van de filmzaal en het magazijn In overleg met onze huurbaas, de gemeente, zijn er plannen ontwikkeld om het gebouwtje aan de Bergeonstraat beter aan te passen aan de eisen die kunnen worden gesteld aan een oudheidkamer zoals die ons voor ogen staat. Ons lid Anne Lawant heeft hierbij het voortouw genomen. In mei 2010 is een aanvang gemaakt met de werkzaamheden. De eerste fase betrof een verbouwing van het lokaal waarin de afgelopen tijd provisorisch een filmzaaltje en een magazijn waren ingericht. Deze fase is gestart en thans afgerond. In een latere fase zijn nog aanpassingen gepland van de voorzaal (ruimte voor tijdelijke exposities) en de achterzaal (ruimte voor de permanente historische expositie). We kunnen nu beschikken over een fraaie filmzaal waarin we ongeveer 40 personen een zitplaats kunnen bieden. Tevens is een daarachter liggend magazijn ingericht en is een begin gemaakt met een betere rangschikking van het archiefmateriaal van de vereniging en de documentatie daarvan. De verbouwingsploeg onder leiding van Anne Lawant met de medewerkers Evert Tiebie, Nico de Moor, Fred Houtenbos en Dick Hoogvorst verdient een pluim voor de noeste arbeid en het bereikte resultaat. Daarnaast is door een aantal bestuursleden het nodige werk verricht aan het sorteren van het archiefmateriaal. Het materiaal wacht overigens nog op een betere, meer uitgebreide, digitale beschrijving. Foto’s, films en objecten gevraagd Ook nog recent zijn fotoboeken, films, boeken en objecten betrekking hebbend op - het verleden van - Heiloo en vaak afkomstig van zolders van oude Heilooërs aangeboden aan de vereniging. We houden ons daarvoor zeer aanbevolen. Ook willen we graag foto’s die tot bezit behoren van leden scannen en daarna terugbezorgen. U kunt met het oog hierop contact opnemen met het bestuur. Nieuwe expositie, uitnodiging In deze weken zijn we druk bezig met het inrichten van een nieuwe expositie in de voorzaal. Onderwerp van de expositie is “Heiloo in de Tweede Wereldoorlog”, een thema dat dit jaar, 2010, landelijk veel aandacht heeft gekregen. Naast de tentoonstelling is in samenwerking met de Videoclub 50+ Heiloo een film gemaakt over de oorlogsjaren in Heiloo. Omdat nu nog met ooggetuigen kan worden gesproken, was het een goed moment om een dergelijke film te vervaardigen. Na de nodige inspanningen is de film gereed voor de vertoning tijdens de openstelling van de expositie. Ook in de Heylooer Cronyck die u hierbij ontvangt wordt aandacht besteed aan de oorlogsjaren. Graag ontvangen wij van u aanvulling van het expositiemateriaal en informatie die betrekking hebben op de oorlogsperiode in Heiloo. Uw reacties, commentaar en aanvullingen zijn altijd welkom. Met het oog hierop zijn we van plan de geschiedenis van de oorlog in Heiloo in een meer uitgebreide vorm weer te geven. Naar verwachting wordt de tentoonstelling “Heiloo in de Tweede Wereldoorlog” begin oktober 2010 geopend. Dit wordt bekendgemaakt in de (plaatselijke) pers en op onze website. U bent bij deze uitgenodigd de opening bij te wonen. Historische fotoreportages in de Uitkijkpost Op verzoek van de redactie wordt in de Uitkijkpost wordt incidenteel de historie van een gebouw, een locatie of onderwerp belicht door middel van foto’s en korte teksten. Deze ‘fotorapportages’ worden verzorgd door leden van ‘Oud Heiloo’. Activiteiten in augustus en september 2010 In deze maanden ronden we de voorbereiding van de tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog af. Tegelijk met deze nieuwsbrief ontvangt u de Heylooer Cronyck. We denken dat we weer een interessante uitgave hebben samengesteld, mede dankzij de bijdragen van een aantal leden van de vereniging. Op zaterdag 4 september geven we acte de présence tijdens de markt ‘Uit & Zo’ (voorheen Uitmarkt). Dat vindt plaats in een stand voor de Willibrorduskerk en in het ontmoetingszaaltje van de kerk waar we films en dia’s met toelichting zullen vertonen. Op zaterdag 11 september is de Oudheidkamer Heiloo van 10.30 - 16.30 uur geopend in het kader van de landelijke monumentendag. We besteden tijdens deze dag speciale belangstelling aan de ‘Kring van Heiloo’, het literaire gezelschap rond de schrijvers J.P. Hasebroek en Nicolaas Beets. Het werk van de vrijwilligers Het reilen en zeilen van de vereniging is ondenkbaar zonder de inzet van een groot aantal vrijwilligers. Dat betreft leden die de Cronyck en de nieuwsbrief rondbrengen, leden die als gastvrouw en gastheer optreden bij de openstelling van de oudheidkamer op de dinsdagavond en zaterdagmiddag, de verbouwingsploeg, leden die helpen bij de documentatie en anderen. Op deze plaats willen we onze waardering voor de inzet van deze leden nog eens benadrukken. Tevens doen we een oproep aan de andere leden om enkele uurtjes per maand te helpen bij het verenigingswerk. Met name is er behoefte aan leden die helpen bij het documenteren van archiefmateriaal. Het bestuur begroet u graag als vrijwilliger. Ten slotte Wij hopen u binnenkort (weer) eens te ontmoeten in de oudheidkamer. Graag nog uw aandacht voor de onderstaande mededeling. Het bestuur van de Historische Vereniging Oud Heiloo Contributiebetaling 2010 Wij verzoeken u uw contributie voor 2010 ten bedrage van minimaal € 12,50 Over te maken op (postbank)rekening 54777891 ten name van de Historische Vereniging Oud Heiloo, te Heiloo. Als u de contributie reeds heeft voldaan kunt u deze mededeling als niet gedaan beschouwen.